Open source AI: wat is er eigenlijk open?

Bij een AI-tool staat al snel het woord ‘open’. Dat kan over verschillende dingen gaan: de code van het programma, het model dat de antwoorden maakt of alleen de mogelijkheid om iets zelf te installeren. Voor je ermee aan de slag gaat, wil je weten wat je daadwerkelijk krijgt.

Open source begint bij de voorwaarden

Bij opensourcesoftware kun je de broncode bekijken, gebruiken, aanpassen en verspreiden onder de voorwaarden van de licentie. De definitie van de Open Source Initiative gaat dus verder dan ‘de code staat ergens online’. Een openbaar project kan nog steeds beperkingen hebben die relevant zijn voor jouw gebruik.

Bij AI komt daar iets bij. Je kunt een model downloaden zonder dat alle informatie beschikbaar is waarmee het gemaakt is. De term ‘open weights’ gaat over de beschikbare modelgewichten: de geleerde parameters. Dat is op zichzelf nog niet hetzelfde als een volledig open AI-systeem. De OSI heeft daar een aparte definitie voor.

Wat heb je daar in de praktijk aan?

Voor mij is de belangrijkste vraag hoeveel keuze je houdt. Kun je je gegevens meenemen? Kan iemand anders het beheer overnemen? Mag je het programma aanpassen voor je eigen bedrijf? Dat zijn concretere vragen dan alleen of iets ‘open’ heet.

Zelf installeren kan meer controle geven, maar het onderhoud komt ergens terecht. Ook een toepassing zonder licentiekosten vraagt tijd, rekenkracht, back-ups en updates. En als de toepassing een externe AI-dienst aanroept, kunnen daar alsnog kosten en gegevensuitwisseling bij horen.

Dit zou ik vooraf nakijken

• Welke licentie geldt voor de software én voor het gekozen model?
• Waar worden vragen, bestanden en antwoorden verwerkt?
• Wie verzorgt updates en helpt bij problemen?
• Kun je de gegevens exporteren als je wilt overstappen?

Oog op AI betekent hier vooral: verder kijken dan het etiket. Open source kan een goede keuze zijn, maar de inrichting en het beheer bepalen of die keuze ook voor jou werkt.